Om te beginnen...

Bij het inzetten van nieuwkomers als vrijwilligers bij jouw organisatie zijn een aantal voorwaarden en aandachtspunten van belang:

1. Zonder winstoogmerk
   Nieuwkomers mogen, net als iedere Nederlander, alleen vrijwilligerswerk doen als dit werk geen winstoogmerk heeft. Bijvoorbeeld bij een stichting of vereniging.
   
   
2. Maatschappelijk nut
   Het vrijwilligerswerk wat een nieuwkomer gaat doen, is van belang voor de samenleving. Zoals vrijwilligerswerk in een buurthuis, bij een sportvereniging, in een kerk of een zorginstelling.
   
   
3.  Onbetaald
   Het vrijwilligerswerk bestaat uit activiteiten die een organisatie normaal gesproken onbetaald laat uitvoeren. Het werk mag dus niet in plaats van een betaalde baan komen en tot verdringing leiden.
   
   
4. Bestaande laagdrempelige activiteiten
   De praktijk leert dat je nieuwkomers het beste kunt laten aansluiten bij vrijwilligersactiviteiten waarvoor je nu ook al vrijwilligers inzet. Zo is er tijdens de activiteiten altijd begeleiding van een ervaren vrijwilliger.
   
   
5. Dichtbij en kortdurend
   Je kunt nieuwkomers het beste betrekken bij vrijwilligerswerk dat op wandel- of fietsafstand van de woonplaats van de nieuwkomers plaatsvindt. En omdat zij niet weten hoe lang zij daar blijven, is het makkelijker hen te betrekken bij losse activiteiten of kortdurende projecten.
   
   Voorbeelden van type vrijwilligerswerk:
   • Onderhoud van een (speel)tuin of klusjes op een kinderboerderij.
   • Helpen bij een sportevenement of sporttoernooi;
   • Uitdelen van flyers bij een buurttheater of andere promotiewerkzaamheden.
   • Activiteiten in gemeenschapshuizen, clubhuizen en buurthuizen: zoals gezamenlijk koken. 
   • Activiteiten in verzorgingstehuizen: zoals wandelen met ouderen, ouderen gezelschap houden of helpen met maaltijdvoorzieningen.
   • Helpen bij de voedselbank.

Voor asielzoekers, die (nog) geen (tijdelijke) verblijfsvergunning hebben, is de organisatie verplicht om een Verklaring vrijwilligerswerk aan te vragen bij het UWV. Het UWV toetst of het vrijwilligerswerk aan bepaalde voorwaarden voldoet:

• Het vrijwilligerswerk is onbetaald.
• De organisatie heeft geen winstoogmerk.
• Het werk is goed voor de samenleving.

Een Verklaring vrijwilligerswerk van het UWV wordt voor drie jaar verleend, is niet persoonsgebonden en geldt voor de beschreven werkzaamheden. Je hoeft dus geen nieuwe verklaring aan te vragen als andere asielzoekers hetzelfde werk gaan doen. Wil je de asielzoekers een andere taak geven, dan is er wel een nieuwe verklaring nodig voor die nieuwe werkzaamheden. 

Voor statushouders, die een (tijdelijke) verblijfsvergunning hebben, hoef je geen verklaring aan te vragen.  

Het UWV beslist binnen twee weken na ontvangst van je aanvraag of je deze verklaring krijgt. Als het UWV nadere vragen heeft naar aanleiding van de aanvraag, kan het langer duren. En als de aanvraag wordt afgewezen, dan moet de al gestarte vrijwilliger stoppen met het vrijwilligerswerk.

Je mag nieuwkomers, die rechtmatig verblijven (in een opvang), een (onkosten)vergoeding geven voor de inspanningen. Hierbij gelden dezelfde regels als alle andere die in Nederland vrijwilligerswerk doen. Zie: Vrijwilligersvergoeding

Bewoners van een COA-locatie die niet beschikken over rechtmatig verblijf komen niet in aanmerking voor vrijwilligerswerk en een mogelijke vergoeding. 

Het is belangrijk dat alle vrijwilligers die met kwetsbare mensen werken een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) hebben. Dit is een verklaring waaruit blijkt dat iemand geen strafblad heeft of dat het strafblad geen bezwaar vormt voor het uitoefenen van een bepaalde (vrijwilligers)functie. Vrijwilligersorganisaties, sportverenigingen en andere organisaties die met vrijwilligers werken kunnen gebruik maken van de Regeling Gratis VOG.  

Kijk op www.gratisvog.nl voor de voorwaarden, informatie en advies om preventiebeleid in jouw organisatie in te voeren.

De waarde van de VOG is in het geval van een nieuwkomer echter beperkt, nu alleen op basis van het Nederlandse strafblad getoetst wordt of deze persoon strafbare feiten heeft gepleegd. Er wordt geen informatie opgevraagd in het land van herkomst. 

De organisatie waar men vrijwilligerswerk doet, waarborgt de veiligheid van alle vrijwilligers. De gemeente Leidschendam-Voorburg heeft een verzekering afgesloten voor al haar vrijwilligers, maatschappelijke stagiairs en mantelzorgers. De verzekering is bedoeld voor de vrijwilliger die in min of meer organisatorisch verband niet verplicht en onbetaald werk doet, met een maatschappelijk belang voor anderen en/of de samenleving, mantelzorgers en maatschappelijke stagiairs. Zie: Vrijwilligersverzekering. 

In het algemeen is het verstandig om afspraken schriftelijk vast te leggen, bijvoorbeeld met een omschrijving van de werkzaamheden en het aantal uren. Dat kan in de vorm van een vrijwilligerscontract. Soms worden er bij een organisatie geen overeenkomsten/contracten meer getekend, omdat het niet om structurele werkzaamheden gaat; het gaat dan meer om losse en/of incidentele activiteiten. Dit verschilt per organisatie. 

Handig: wij hebben veel tips op een rijtje gezet hoe je als organisatie kan inspelen op flexibel vrijwilligerswerk